Świadome kobiety bardzo często zadają sobie to samo pytanie: dlaczego właśnie ja przyciągam mężczyzn, którzy jednocześnie chcą bliskości i się jej boją? Z jednej strony pojawia się chemia, intensywność, rozmowy o przyszłości, poczucie wyjątkowego porozumienia. Z drugiej - brak struktury, wahanie, dystans, relacja istniejąca bardziej w potencjale niż w rzeczywistości.
To nie jest przypadek. W psychologii relacji można zobaczyć kilka mechanizmów, które sprawiają, że kobiety o dużej świadomości emocjonalnej szczególnie często spotykają mężczyzn o stylu unikowo-lękowym.

Pierwszy mechanizm dotyczy zdolności mentalizacji, czyli rozumienia, co może się dziać w psychice drugiej osoby. Kobiety pracujące nad sobą, rozwijające się psychologicznie, potrafią bardzo dobrze rozpoznawać emocje i mechanizmy obronne. Widzą, że ktoś się wycofuje nie dlatego, że nie czuje nic, ale dlatego, że się boi. Widzą historię, zranienia, kontekst. Ta zdolność jest ogromnym darem w pracy terapeutycznej i w relacjach międzyludzkich. Jednocześnie w relacji romantycznej może stać się pułapką. Zamiast zatrzymać się przy faktach, pojawia się próba zrozumienia: „co za tym stoi?”. A rozumienie potrafi bardzo wydłużyć relacje, które nie są stabilne.

Drugi mechanizm jest związany z dynamiką przywiązania. Osoby o stylu unikowo-lękowym często funkcjonują w paradoksie: pragną bliskości, ale gdy ona zaczyna być realna, pojawia się napięcie i wycofanie. Jednocześnie potrafią tworzyć bardzo intensywne momenty kontaktu - rozmowy do późna, poczucie wyjątkowego porozumienia, wizje wspólnej przyszłości. To powoduje bardzo silną reakcję układu nerwowego. Pojawia się napięcie i ulga, dystans i powrót. Z punktu widzenia biologii relacji jest to jeden z najbardziej uzależniających układów emocjonalnych.

Trzeci mechanizm dotyczy czegoś, co można nazwać darem widzenia potencjału. Świadome kobiety często widzą ludzi głębiej niż powierzchownie. Dostrzegają nie tylko to, kim ktoś jest, ale też to, kim mógłby się stać. Widzą możliwości, rozwój, niewykorzystany potencjał. W pracy z ludźmi jest to ogromna wartość. W relacji romantycznej bywa jednak pułapką. Bo wtedy zaczynamy kochać nie tylko człowieka, który stoi przed nami, ale także jego najlepszą możliwą wersję.

I tu pojawia się subtelne przesunięcie: relacja zaczyna istnieć bardziej w przyszłości niż w teraźniejszości.

Mężczyzna mówi o wspólnych planach, podróżach, życiu razem za kilka lat. Opowiada o tym, jak bardzo jest gotowy na głęboką relację - tylko jeszcze nie teraz. Dla psychiki bardzo trudno jest odróżnić potencjał od rzeczywistości. Kiedy słyszymy wizję przyszłości, mózg zaczyna ją traktować jak coś realnego.
Dlatego pojawia się silne przywiązanie do historii, która dopiero mogłaby się wydarzyć.
Tu warto zatrzymać się przy jednym z najważniejszych kryteriów zdrowych relacji. Ludzi oceniamy po trajektorii zachowań, nie po deklaracjach. Trajektoria oznacza kierunek i konsekwencję działań w czasie. Czy ktoś buduje relację tu i teraz. Czy podejmuje decyzje. Czy jego działania są spójne z tym, co mówi.
Deklaracje są łatwe. Zwłaszcza gdy dotyczą przyszłości. Bo przyszłość jest najłatwiejszym miejscem do obiecywania czegokolwiek. Można w niej zbudować najpiękniejszą historię – bez konieczności konfrontowania jej z realnością.
Dlatego w wielu takich relacjach pojawia się bardzo charakterystyczne doświadczenie: intensywność emocjonalna bez realnej struktury.
Kiedy kobieta zaczyna to widzieć, pojawia się często bardzo trudny moment. Nie jest to tylko rozczarowanie drugą osobą. To także coś znacznie głębszego. Żałoba po wersji relacji, która nigdy nie powstała.
Psychika potrzebuje pożegnać nie tylko człowieka, ale także historię, którą z nim napisała. Wspólne życie, które mogło się wydarzyć. Podróże, rozmowy, codzienność. To wszystko istnieje w wyobraźni bardzo realnie. Dlatego strata potrafi być tak bolesna, nawet jeśli relacja w rzeczywistości nigdy nie została w pełni zbudowana.
Paradoks polega na tym, że kobieta nie tyle tęskni za człowiekiem takim, jaki jest, ile za tym, kim mógłby być, gdyby był gotowy na relację.

Jak sobie z tym poradzić?
Pierwszy krok polega na bardzo uczciwym rozróżnieniu dwóch rzeczy: potencjału i gotowości. Potencjał mówi o tym, jaki ktoś mógłby być. Gotowość pokazuje, kim jest w działaniu teraz. W relacjach długoterminowych liczy się przede wszystkim gotowość.
Drugi krok to odzyskanie granicy między empatią a odpowiedzialnością. Można rozumieć historię drugiej osoby, jej lęki i mechanizmy obronne. Ale rozumienie nie oznacza, że mamy w tej relacji pozostać. Empatia nie powinna zastępować granicy.
Trzeci krok dotyczy zmiany kryterium atrakcyjności. Dla wielu kobiet wychodzących z takich doświadczeń kluczowa zmiana polega na tym, że dostępność emocjonalna zaczyna być warunkiem, a nie dodatkiem. Na początku może to wydawać się mniej ekscytujące. Układ nerwowy przyzwyczajony do intensywności potrzebuje czasu, żeby nauczyć się nowego wzorca.
Z czasem jednak pojawia się coś, czego wcześniej często brakowało: spokój, stabilność i poczucie bezpieczeństwa.
I wtedy pojawia się bardzo ważne odkrycie. Największą siłą świadomej kobiety nie jest tylko zdolność widzenia potencjału w innych. Jest nią również zdolność zobaczenia siebie jako osoby, która zasługuje na relację istniejącą naprawdę, a nie tylko w obietnicy przyszłości.
Bo ostatecznie w relacjach istnieje ogromna różnica między dwoma typami ludzi: tymi, którzy mają potencjał do miłości, i tymi, którzy są gotowi ją budować.

Pierwsi potrafią rozpalać wyobraźnię.
Drudzy potrafią budować życie.