Rozczarowanie - kiedy drugi człowiek przestaje być tym, kim miał być
Rozczarowanie.
Ciekawe słowo. Jakby wcześniej musiało istnieć jakieś „oczarowanie”. Obraz drugiego człowieka, nadzieja, obietnica, wyobrażenie o tym, kim będzie dla nas i jaka będzie nasza wspólna historia.
W relacjach partnerskich -na początku widzimy człowieka, który nas fascynuje. Dostrzegamy jego troskę, zainteresowanie, sposób, w jaki na nas patrzy. Widzimy to, co rzeczywiście robi, ale część obrazu nieuchronnie dopowiada nasza psychika.
Nie jest to naiwność. Idealizacja jest naturalnym elementem zakochania.
Z czasem jednak do relacji wchodzi codzienność. Wspólne mieszkanie, obowiązki, pieniądze, zmęczenie, dzieci, kryzysy. I człowiek, którego poznaliśmy, zaczyna być coraz bardziej człowiekiem realnym, a coraz mniej tym, którego sobie wyobraziliśmy.
Rozczarowanie zaczyna się w miejscu, w którym rzeczywisty człowiek przestaje pasować do człowieka, którego stworzyliśmy w swojej wyobraźni.
Oczywiście czasami rozczarowanie nie wynika z idealizacji. Drugi człowiek naprawdę może zacząć zachowywać się inaczej. Może wycofać się z relacji, przestać brać odpowiedzialność, zaniedbywać bliskość czy przekraczać nasze granice. Psychologiczne rozumienie własnych oczekiwań nie oznacza usprawiedliwiania czyjegoś zachowania.
Dojrzałość relacyjna wymaga jednak postawienia sobie trudnego pytania:
Co robię, kiedy drugi człowiek przestaje odpowiadać mojej fantazji o nim?
Czy próbuję go zmienić? Czy czekam, aż znowu stanie się taki jak na początku? Czy nadal pozostaję w relacji bardziej z nadzieją na jego potencjalną wersję niż z człowiekiem, który rzeczywiście przede mną stoi?
Czy potrafię go zobaczyć takim, jaki jest - i dopiero wtedy zdecydować, co to oznacza dla mnie i dla naszej relacji?
A co, jeśli rozczarowuje nas własne dziecko?
Tutaj sprawa staje się jeszcze bardziej delikatna.
Dziecko istnieje w psychice rodzica, zanim rodzic naprawdę je pozna.
Wyobrażamy sobie, jakie będzie. Do kogo będzie podobne. Co będzie potrafiło. Jak będzie się rozwijało. Jaką będziemy rodziną. Czasem pojawiają się również marzenia o jego przyszłości.
A potem rodzi się realne dziecko.
Z własnym temperamentem. Wrażliwością. Możliwościami. Ograniczeniami. Potrzebami. Tempem rozwoju. Zainteresowaniami. Profilem neurorozwojowym. Charakterem.
I być może jednym z najtrudniejszych zdań dotyczących rodzicielstwa jest właśnie to:
Każde realne dziecko musi w pewnym stopniu rozczarować fantazję rodzica o dziecku.
Bo żadne rzeczywiste dziecko nie może dokładnie odpowiadać temu, które wcześniej istniało w naszej wyobraźni.
To rozczarowanie samo w sobie nie jest problemem. Może być częścią dojrzewania rodzica.
Problem pojawia się wtedy, kiedy rodzic nie potrafi rozstać się ze swoim wyobrażeniem i zobaczyć dziecka, które naprawdę ma przed sobą.
Wtedy komunikat nie musi nigdy zostać wypowiedziany.
Dziecko może odczytywać go z tonu głosu, westchnień, porównań, niecierpliwości, ciągłego poprawiania, zawodu po kolejnej ocenie czy braku zainteresowania tym, co fascynuje właśnie je.
I stopniowo może tworzyć się doświadczenie:
„Nie jestem tym, którego chciałeś.”
Kiedy rozczarowanie przechodzi z pokolenia na pokolenie
Jest jeszcze jeden wymiar.
Rodzic sam kiedyś był dzieckiem.
Być może słyszał, że „stać go na więcej”. Być może miał osiągnąć coś, czego nie osiągnął. Być może był porównywany z innymi albo czuł, że miłość, uznanie czy zachwyt pojawiają się przede wszystkim wtedy, kiedy spełnia oczekiwania.
Nie musi później świadomie powtarzać zachowania własnych rodziców.
Transmisja międzypokoleniowa jest znacznie subtelniejsza.
Czasem człowiek wynosi z domu nie konkretne zdania, lecz sposób przeżywania relacji.
I wtedy rozczarowanie może stać się dobrze znanym językiem między rodzicem a dzieckiem.
Kiedyś to on czuł:
„Nie jestem taki, jaki powinienem być.”
Po latach może patrzeć na własne dziecko przez podobną miarę:
„Już powinien.”
„Mógłby bardziej.”
„Przecież potrafi.”
„Stać go na więcej.”
I historia zaczyna się powtarzać, choć nikt świadomie nie postanowił jej powtórzyć.
Nawet „wiara w dziecko” może stać się oczekiwaniem
To szczególnie subtelna pułapka.
Możemy powiedzieć:
„Wierzę w ciebie, wiem, że potrafisz.”
I rzeczywiście dawać dziecku wsparcie.
Możemy jednak pod tym samym zdaniem nieświadomie przekazywać:
„Wierzę w ciebie, więc pokaż mi, że miałam rację.”
Wtedy wiara przestaje być przestrzenią, a staje się kolejnym wymaganiem.
Dziecko nie potrzebuje rodzica, który wszystko zrobi za nie. Nie potrzebuje również kogoś, komu bezustannie musi udowadniać swoją wartość.
Być może czasem bardziej wspierające jest:
„Jestem ciekawa, co potrafisz zrobić sam. Jeśli będziesz potrzebował pomocy, jestem obok.”
To zupełnie inny komunikat.
Nie: „udowodnij mi”.
Nie: „bez mnie sobie nie poradzisz”.
Tylko:
„Sprawdź siebie. Ja jestem obok.”
To przestrzeń dla sprawczości.
Partnera możemy wybrać ponownie. Dziecko potrzebuje czegoś innego
I tutaj partnerstwo i rodzicielstwo, choć spotykają się w podobnym punkcie, rozchodzą się w dwóch różnych kierunkach.
W relacji partnerskiej możemy zobaczyć człowieka bez „czaru” i sprawdzić:
Czy z tym realnym człowiekiem chcę tworzyć relację?
Nie z tym, kim był na początku.
Nie z tym, kim obiecuje zostać.
Nie z tym, kim mógłby być, gdyby się zmienił.
Z tym, kim jest i jak rzeczywiście funkcjonuje w relacji.
W rodzicielstwie odpowiedzialność jest inna.
Dziecko nie ma obowiązku stać się człowiekiem odpowiadającym naszej wizji.
To dorosły ma do wykonania trudną pracę: oddzielić własne ambicje, lęki, niespełnione potrzeby, narcystyczne zranienia i historię własnego dzieciństwa od człowieka, który właśnie przed nim rośnie.
Może dlatego dojrzałość nie polega na tym, żeby nigdy się drugim człowiekiem nie rozczarować.
Dojrzałość zaczyna się chwilę po rozczarowaniu.
Kiedy opada część naszych wyobrażeń i pojawia się pytanie: Czy potrafię zobaczyć człowieka takim, jaki naprawdę jest?
W partnerstwie ta odpowiedź może prowadzić zarówno do budowania bardziej realnej bliskości, jak i do decyzji o odejściu.
W rodzicielstwie może prowadzić do czegoś jeszcze ważniejszego: do spotkania z dzieckiem, które nie musi realizować naszej historii.
Może napisać własną.
Jeśli w swojej relacji partnerskiej albo rodzinnej coraz częściej masz poczucie, że trudno już zobaczyć siebie nawzajem poza rozczarowaniem, pretensjami i oczekiwaniami, czasem warto przyjrzeć się temu z kimś z zewnątrz.
W swojej pracy pomagam parom, rodzicom i rodzinom rozpoznawać to, co dzieje się pod powierzchnią konfliktu, wycofania czy trudnych zachowań - skąd biorą się powtarzające schematy, czyje potrzeby i historie się w nich spotykają oraz co podtrzymuje problem.
Nie po to, by wskazać, kto zawinił. Po to, żeby lepiej zobaczyć ludzi, którzy znaleźli się po dwóch stronach tego samego problemu – i sprawdzić, co można zrobić dalej.
Zapraszam na konsultacje psychologiczne oraz spotkania rodzinne i partnerskie.
Magdalena Sztanga
Psycholog • Terapeuta rodzinny • Mediator rodzinny
Rozczarowanie.
Ciekawe słowo. Jakby wcześniej musiało istnieć jakieś „oczarowanie”. Obraz drugiego człowieka, nadzieja, obietnica, wyobrażenie o tym, kim będzie dla nas i jaka będzie nasza wspólna historia.
W relacjach partnerskich -na początku widzimy człowieka, który nas fascynuje. Dostrzegamy jego troskę, zainteresowanie, sposób, w jaki na nas patrzy. Widzimy to, co rzeczywiście robi, ale część obrazu nieuchronnie dopowiada nasza psychika.
Nie jest to naiwność. Idealizacja jest naturalnym elementem zakochania.
Z czasem jednak do relacji wchodzi codzienność. Wspólne mieszkanie, obowiązki, pieniądze, zmęczenie, dzieci, kryzysy. I człowiek, którego poznaliśmy, zaczyna być coraz bardziej człowiekiem realnym, a coraz mniej tym, którego sobie wyobraziliśmy.
Rozczarowanie zaczyna się w miejscu, w którym rzeczywisty człowiek przestaje pasować do człowieka, którego stworzyliśmy w swojej wyobraźni.
Oczywiście czasami rozczarowanie nie wynika z idealizacji. Drugi człowiek naprawdę może zacząć zachowywać się inaczej. Może wycofać się z relacji, przestać brać odpowiedzialność, zaniedbywać bliskość czy przekraczać nasze granice. Psychologiczne rozumienie własnych oczekiwań nie oznacza usprawiedliwiania czyjegoś zachowania.
Dojrzałość relacyjna wymaga jednak postawienia sobie trudnego pytania:
Co robię, kiedy drugi człowiek przestaje odpowiadać mojej fantazji o nim?
Czy próbuję go zmienić? Czy czekam, aż znowu stanie się taki jak na początku? Czy nadal pozostaję w relacji bardziej z nadzieją na jego potencjalną wersję niż z człowiekiem, który rzeczywiście przede mną stoi?
Czy potrafię go zobaczyć takim, jaki jest - i dopiero wtedy zdecydować, co to oznacza dla mnie i dla naszej relacji?
A co, jeśli rozczarowuje nas własne dziecko?
Tutaj sprawa staje się jeszcze bardziej delikatna.
Dziecko istnieje w psychice rodzica, zanim rodzic naprawdę je pozna.
Wyobrażamy sobie, jakie będzie. Do kogo będzie podobne. Co będzie potrafiło. Jak będzie się rozwijało. Jaką będziemy rodziną. Czasem pojawiają się również marzenia o jego przyszłości.
A potem rodzi się realne dziecko.
Z własnym temperamentem. Wrażliwością. Możliwościami. Ograniczeniami. Potrzebami. Tempem rozwoju. Zainteresowaniami. Profilem neurorozwojowym. Charakterem.
I być może jednym z najtrudniejszych zdań dotyczących rodzicielstwa jest właśnie to:
Każde realne dziecko musi w pewnym stopniu rozczarować fantazję rodzica o dziecku.
Bo żadne rzeczywiste dziecko nie może dokładnie odpowiadać temu, które wcześniej istniało w naszej wyobraźni.
To rozczarowanie samo w sobie nie jest problemem. Może być częścią dojrzewania rodzica.
Problem pojawia się wtedy, kiedy rodzic nie potrafi rozstać się ze swoim wyobrażeniem i zobaczyć dziecka, które naprawdę ma przed sobą.
Wtedy komunikat nie musi nigdy zostać wypowiedziany.
Dziecko może odczytywać go z tonu głosu, westchnień, porównań, niecierpliwości, ciągłego poprawiania, zawodu po kolejnej ocenie czy braku zainteresowania tym, co fascynuje właśnie je.
I stopniowo może tworzyć się doświadczenie:
„Nie jestem tym, którego chciałeś.”
Kiedy rozczarowanie przechodzi z pokolenia na pokolenie
Jest jeszcze jeden wymiar.
Rodzic sam kiedyś był dzieckiem.
Być może słyszał, że „stać go na więcej”. Być może miał osiągnąć coś, czego nie osiągnął. Być może był porównywany z innymi albo czuł, że miłość, uznanie czy zachwyt pojawiają się przede wszystkim wtedy, kiedy spełnia oczekiwania.
Nie musi później świadomie powtarzać zachowania własnych rodziców.
Transmisja międzypokoleniowa jest znacznie subtelniejsza.
Czasem człowiek wynosi z domu nie konkretne zdania, lecz sposób przeżywania relacji.
I wtedy rozczarowanie może stać się dobrze znanym językiem między rodzicem a dzieckiem.
Kiedyś to on czuł:
„Nie jestem taki, jaki powinienem być.”
Po latach może patrzeć na własne dziecko przez podobną miarę:
„Już powinien.”
„Mógłby bardziej.”
„Przecież potrafi.”
„Stać go na więcej.”
I historia zaczyna się powtarzać, choć nikt świadomie nie postanowił jej powtórzyć.
Nawet „wiara w dziecko” może stać się oczekiwaniem
To szczególnie subtelna pułapka.
Możemy powiedzieć:
„Wierzę w ciebie, wiem, że potrafisz.”
I rzeczywiście dawać dziecku wsparcie.
Możemy jednak pod tym samym zdaniem nieświadomie przekazywać:
„Wierzę w ciebie, więc pokaż mi, że miałam rację.”
Wtedy wiara przestaje być przestrzenią, a staje się kolejnym wymaganiem.
Dziecko nie potrzebuje rodzica, który wszystko zrobi za nie. Nie potrzebuje również kogoś, komu bezustannie musi udowadniać swoją wartość.
Być może czasem bardziej wspierające jest:
„Jestem ciekawa, co potrafisz zrobić sam. Jeśli będziesz potrzebował pomocy, jestem obok.”
To zupełnie inny komunikat.
Nie: „udowodnij mi”.
Nie: „bez mnie sobie nie poradzisz”.
Tylko:
„Sprawdź siebie. Ja jestem obok.”
To przestrzeń dla sprawczości.
Partnera możemy wybrać ponownie. Dziecko potrzebuje czegoś innego
I tutaj partnerstwo i rodzicielstwo, choć spotykają się w podobnym punkcie, rozchodzą się w dwóch różnych kierunkach.
W relacji partnerskiej możemy zobaczyć człowieka bez „czaru” i sprawdzić:
Czy z tym realnym człowiekiem chcę tworzyć relację?
Nie z tym, kim był na początku.
Nie z tym, kim obiecuje zostać.
Nie z tym, kim mógłby być, gdyby się zmienił.
Z tym, kim jest i jak rzeczywiście funkcjonuje w relacji.
W rodzicielstwie odpowiedzialność jest inna.
Dziecko nie ma obowiązku stać się człowiekiem odpowiadającym naszej wizji.
To dorosły ma do wykonania trudną pracę: oddzielić własne ambicje, lęki, niespełnione potrzeby, narcystyczne zranienia i historię własnego dzieciństwa od człowieka, który właśnie przed nim rośnie.
Może dlatego dojrzałość nie polega na tym, żeby nigdy się drugim człowiekiem nie rozczarować.
Dojrzałość zaczyna się chwilę po rozczarowaniu.
Kiedy opada część naszych wyobrażeń i pojawia się pytanie: Czy potrafię zobaczyć człowieka takim, jaki naprawdę jest?
W partnerstwie ta odpowiedź może prowadzić zarówno do budowania bardziej realnej bliskości, jak i do decyzji o odejściu.
W rodzicielstwie może prowadzić do czegoś jeszcze ważniejszego: do spotkania z dzieckiem, które nie musi realizować naszej historii.
Może napisać własną.
Jeśli w swojej relacji partnerskiej albo rodzinnej coraz częściej masz poczucie, że trudno już zobaczyć siebie nawzajem poza rozczarowaniem, pretensjami i oczekiwaniami, czasem warto przyjrzeć się temu z kimś z zewnątrz.
W swojej pracy pomagam parom, rodzicom i rodzinom rozpoznawać to, co dzieje się pod powierzchnią konfliktu, wycofania czy trudnych zachowań - skąd biorą się powtarzające schematy, czyje potrzeby i historie się w nich spotykają oraz co podtrzymuje problem.
Nie po to, by wskazać, kto zawinił. Po to, żeby lepiej zobaczyć ludzi, którzy znaleźli się po dwóch stronach tego samego problemu – i sprawdzić, co można zrobić dalej.
Zapraszam na konsultacje psychologiczne oraz spotkania rodzinne i partnerskie.
Magdalena Sztanga
Psycholog • Terapeuta rodzinny • Mediator rodzinny
